Aranya Kanda Sarga 75 – araṇyakāṇḍa pañcasaptatitamaḥ sargaḥ
|| pampādarśanam ||
divaṁ tu tasyāṁ yātāyāṁ śabaryāṁ svēna tējasā |
lakṣmaṇēna saha bhrātrā cintayāmāsa rāghavaḥ || 1 ||
sa cintayitvā dharmātmā prabhāvaṁ taṁ mahātmanām |
hitakāriṇamēkāgraṁ lakṣmaṇaṁ rāghavō:’bravīt || 2 ||
dr̥ṣṭō:’yamāśramaḥ saumya bahvāścaryaḥ kr̥tātmanām |
viśvastamr̥gaśārdūlō nānāvihagasēvitaḥ || 3 ||
saptānāṁ ca samudrāṇāmēṣu tīrthēṣu lakṣmaṇa |
upaspr̥ṣṭaṁ ca vidhivatpitaraścāpi tarpitāḥ || 4 ||
pranaṣṭamaśubhaṁ tattatkalyāṇaṁ samupasthitam |
tēna tattvēna hr̥ṣṭaṁ mē manō lakṣmaṇa samprati || 5 ||
hr̥dayē hi naravyāghra śubhamāvirbhaviṣyati |
tadāgaccha gamiṣyāvaḥ pampāṁ tāṁ priyadarśanām || 6 ||
r̥śyamūkō giriryatra nātidūrē prakāśatē |
yasmin vasati dharmātmā sugrīvō:’mśumataḥ sutaḥ || 7 ||
nityaṁ vālibhayāt trastaścaturbhiḥ saha vānaraiḥ |
abhitvarē ca taṁ draṣṭuṁ sugrīvaṁ vānararṣabham || 8 ||
tadadhīnaṁ hi mē saumya sītāyāḥ parimārgaṇam |
ēvaṁ bruvāṇaṁ taṁ dhīraṁ rāmaṁ saumitrirabravīt || 9 ||
gacchāvastvaritaṁ tatra mamāpi tvaratē manaḥ |
āśramāttu tatastasmānniṣkramya sa viśāṁ patiḥ || 10 ||
ājagāma tataḥ pampāṁ lakṣmaṇēna sahaprabhuḥ |
sa dadarśa tataḥ puṇyāmudārajanasēvitām || 11 ||
nānādrumalatākīrṇāṁ pampāṁ pānīyavāhinīm |
padmaiḥ saugandhikaistāmrāṁ śuklāṁ kumudamaṇḍalaiḥ || 12 ||
nīlāṁ kuvalayōdghāṭairbahuvarṇāṁ kuthāmiva |
sa tāmāsādya vai rāmau dūrādudakavāhinīm || 13 ||
mataṅgasarasaṁ nāma hradaṁ samavagāhata |
aravindōtpalavatīṁ padmasaugandhikāyutām || 14 ||
puṣpitāmravaṇōpētāṁ barhiṇōdghuṣṭanāditām |
tilakairbījapūraiśca dhavaiḥ śukladrumaistathā || 15 ||
puṣpitaiḥ karavīraiśca punnāgaiśca supuṣpitaiḥ |
mālatīkundagulmaiśca bhāṇḍīrairniculaistathā || 16 ||
aśōkaiḥ saptaparṇaiśca kētakairatimuktakaiḥ |
anyaiśca vividhairvr̥kṣaiḥ pramadāmiva bhūṣitām || 17 ||
samīkṣamāṇau puṣpāḍhyaṁ sarvatō vipuladrumam |
kōyaṣṭikaiścārjunakaiḥ śatapattraiśca kīrakaiḥ || 18 ||
ētaiścānyaiśca vihagairnāditaṁ tu vanaṁ mahat |
tatō jagmaturavyagrau rāghavau susamāhitau || 19 ||
tadvanaṁ caiva sarasaḥ paśyantau śakunairyutam |
sa dadarśa tataḥ pampāṁ śītavārinidhiṁ śubhām || 20 ||
prahr̥ṣṭanānāśakunāṁ pādapairupaśōbhitām |
sa rāmō vividhān vr̥kṣān sarāṁsi vividhāni ca || 21 ||
paśyan kāmābhisantaptō jagāma paramaṁ hradam |
puṣpitōpavanōpētāṁ sālacampakaśōbhitām || 22 ||
ṣaṭpadaughasamāviṣṭāṁ śrīmatīmatulaprabhām |
[* ramyō pavanasambādhāramya sampīḍitōdakam | *]
sphaṭikōpamatōyāḍhyāṁ ślakṣṇavālukasamyutām || 23 ||
sa tāṁ dr̥ṣṭvā punaḥ pampāṁ padmasaugandhikairyutām |
ityuvāca tadā vākyaṁ lakṣmaṇaṁ satyavikramaḥ || 24 ||
asyāstīrē tu pūrvōktaḥ parvatō dhātumaṇḍitaḥ |
r̥śyamūka iti khyātaḥ puṇyaḥ puṣpitapādapaḥ || 25 ||
harērr̥kṣarajōnāmnaḥ putrastasya mahātmanaḥ |
adhyāstē taṁ mahāvīryaḥ sugrīva iti viśrutaḥ || 26 ||
sugrīvamabhigaccha tvaṁ vānarēndraṁ nararṣabha |
ityuvāca punarvākyaṁ lakṣmaṇaṁ satyavikramam || 27 ||
rājyabhraṣṭēna dīnēna tasyāmāsaktacētasā |
kathaṁ mayā vinā śakyaṁ sītāṁ lakṣmaṇa jīvitum || 28 ||
ityēvamuktvā madanābhipiḍitaḥ
sa lakṣmaṇaṁ vākyamananyacētasam |
vivēśa pampāṁ nalīnīṁ manōharāṁ
raghūttamaḥ śōkaviṣādayantritaḥ || 29 ||
tatō mahadvartma sudūrasaṅkramaḥ
kramēṇa gatvā pratikūladhanvanam |
dadarśa pampāṁ śubhadarśakānanā-
-manēkanānāvidhapakṣijālakām || 30 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē araṇyakāṇḍē pañcasaptatitamaḥ sargaḥ || 75 ||
